یادداشت پویان عسگری درباره «وقت خوش» برادران سفدی و «بیدار شو آرزو» كیانوش عیاری

«گود تايم/وقت خوش» برادران سَفدي شعله‌ي محدود، كم‌رمق و در آستانه خاموشي «بيبي درايور» ادگار رايت را بدل به آتشي سوزاننده و سرشار از اضطراب در نهاد/روانِ تماشاگر جدي مي‌كند. 
7فاز:
«وقت خوش»:
 خودتان را براي تماشاي يكي از بهترين فيلم‌هاي آمريكايي سال آماده كنيد. فيلمي ارزان كه بواسطه حضور در بخش مسابقه كن 2017 امكان ديده شدن در مقياسي بزرگتر برايش فراهم شده. «گود تايم/وقت خوش» برادران سَفدي شعله‌ي محدود، كم‌رمق و در آستانه خاموشي «بيبي درايور» ادگار رايت را بدل به آتشي سوزاننده و سرشار از اضطراب در نهاد/روانِ تماشاگر جدي مي‌كند. فيلمِ سركِش و آكنده از تشويش برادران سفدي بعنوان يكي از بهترين آثار آمريكايي/نيويوركي در سال‌هاي اخير، در ظاهر شباهت‌هاي اساسي با يكي از تحسين شده‌ترين فيلم‌هاي امسال «بيبي درايور» خنثي و بي‌روحِ ادگار رايت دارد؛ بهره‌گيري از ريتم تند كه در طول فيلم مدام بر شدت آن افزوده مي‌شود، و حاشيه صوتي غليظ كه خود را در استفاده دائمي و بي‌امان از موسيقي متن نشان مي‌دهد. اما در «وقت خوش» اين عناصر سبكي، متناسب با ظرفيت‌هاي متن و پيشبرد يك تم محدود كه در مسير داستان غني مي‌شود، خود را نشان مي‌دهند و برخلاف «بيبي درايور» كه ايده‌هاي رايت جنبه تزئيني پيدا مي‌كنند، واجد سبك‌پردازي در اسلوب فيلمسازي، تعليق در سير داستانگويي، و نمايش درون تب‌دار و بي‌قرار شخصيت‌ها مي‌شود. برادران سفدي در ادامه فهم سبك‌پردازانه‌شان از داستان كمرنگي كه دارند، با اجراي بخش زيادي از فيلم در كلوزآپ بازيگران، هم صورت بدحال و رنجور شخصيت‌هايشان را برجسته و موكد مي‌كنند و هم با حذف چشم‌انداز و پس‌زمينه پيرامون آنها، بر شدت اضطراب و دلشوره دنياي ملتهب «وقت خوش» مي‌افزايند. در عين حال فيلم وحشي و بيادماندني برادران سفدي در نقطه مقابل «بيبي درايور» كه نمايشگر روحيه سينماي جريان اصلي آمريكا در سال 2017 است، قرار مي‌گيرد. فيلمي كه بر مبناي ماهيت «مستقل»‌اش، بي‌پروا و رنجور، در تضاد و ضديت با سينماي اخته، قراردادي و قابل پيش‌بيني «جريان اصلي» آمريكا در سال‌هاي اخير مي‌ايستد و حس مشوش‌ كننده‌ي اندوهگين و مضطرب‌ش را حساب شده و دقيق به تماشاگر منتقل مي‌كند. فيلمي افسرده و بدحال كه با صورت بيمارِ برادر شخصيت اصلي شروع مي‌شود، در تنه‌ي فيلم با به حاشيه بردن چهره‌ي مريض او، تقلا و اضطرار برادرش در مسير نجات او را برجسته و موكد مي‌كند و در انتها با احضار شخصيت برادر بيمار در آسايشگاه و مكث بر چهره تركيده و مضمحل و بي‌پناه او، نقطه پايان بر مسيري كه منجر به سركوب و نابودي‌شان شده، مي‌گذارد.
 
«بيدار شو آرزو»: كيانوش عياري درباره زلزله بم و تراژدي انساني شكل گرفته پيامدش كه در فيلم «بيدار شو آرزو» به آن پرداخت، مي‌گويد: «نيت‌ام از ساخت «بيدار شو آرزو» اين بود كه آب خوش از گلوي هيچ يك از مسئولين مرتبط با زلزله بم پايين نرود». اما «بيدار شو آرزو» فيلم ويژه، ناديده گرفته شده و مسئله‌ساز فيلمساز، از اين گفته فراتر مي‌رود و تمام انگاره‌هاي جا افتاده پيرامون مفاهيم انساني در فرهنگ و سينماي ايران را به چالش مي‌كشد. فيلمي كه هيچ‌گاه روي پرده و اكران عمومي را نديد و فقط در جشنواره فيلم فجر در سال 83 به نمايش درآمد. اثري سرشار از سبعيت، سنگدلي و البته نگاه انساني دقيق كه منتقدان به سادگي از كنارش گذشتند و آن را دست‌كم گرفتند. عياري در «بيدار شو آرزو» برخلاف رويكرد محافظه‌كارانه و البته توريستي عباس كيارستمي در «زندگي و ديگر هيچ» كه قرار است در ستايش زندگي و همراهي شفقت‌آميز با زلزله‌زدگان باشد، بر مبناي روحيه خشن، سرد و تند مالوفش، توحش انساني، طبيعت جبار و اهمال سيستم را برجسته مي‌كند و با قرار گرفتن در جايگاه انسان‌هاي بي‌پناهي كه رو به زشتي و دزدي و اعمال زننده آورده‌اند، واجد ديدگاه انسانيِ پيچيده براي تماشاگر جدي مي‌شود. «بيدار شو آرزو» بعنوانِ نقيض «زندگي و ديگر هيچ» كيارستمي، نگاه تزئيني و قراردادي آن فيلم را در منظر و شكلي وارونه، بدل به متني ناهمساز در نسبت با زيرمتن فرهنگ و جامعه و سينماي ايران مي‌كند و مانند زلزله، مفاهيم تثبيت شده‌اي همچون همدلي و عطوفت در سينماي ايران را در گسل‌هاي هولناكش به لرزه درمي‌آورد. او در «بيدار شو آرزو» با قرار گرفتن در جايگاهي سوتفاهم برانگيز كه ممكن است به ديدگاهي ضدانساني تعبير شود، از دريچه ناتوراليسم، انسان‌هاي واقعي و زيست جهنمي آنها را نمايش مي‌دهد. عياري در فيلم تلخ و مهيبش، بجاي فرو رفتن در ژستِ مهرباني و سياست‌گريز، و ايفاي نقش‌هاي قابل انتظار از سوي عوام، مسئوليتِ مواجهه با مغاك هولناك چنين واقعه‌اي و رنج ناشي از رودررويي با دهشت آن از منظر زلزله‌زدگان را مي‌پذيرد و با فاصله و لحني سرد به كانون و ورطه‌ي ترسناك دنياي آخرالزماني پيش‌رويش خيره مي‌شود.
پويان عسگري
نظرات
سرپيکو يكشنبه 28 آبان 1396 واقعا عالي بود
2 0
پاسخ

نظر خود را بنویسید:
عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


مطالب مرتبط



































































































استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز